İnsülin Direnci Nedir? Gizli Şeker Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

5
18

İnsülin Direnci Nedir? Gizli Şeker Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

İnsülin direnci, gizli şeker (prediyabet) ve şeker hastalığı günümüzde birçok kişinin yaşadığı sağlık sorunlarının başında gelmektedir.

İnsan vücudu insülini iyi kullanamadığını durumlarda insülin direnci ve prediyabet yani gizli şeker gibi sağlık sorunlarının yaşanması söz konusu olabilir. Bu tür sağlık sorunlarından Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan 18 yaşında üzerindeki her 3 yetişkinden 1’inin muzdarip olduğu düşünüldüğünde dünya genelinde milyonlarca insanın yaşadığı bu sıkıntılar hakkında daha detaylı bilgilere sahip olmanız gerekiyor. İnsulin derinci nedir, gizli şeker tehlikeli midir ya da gizli şeker belirtileri nelerdir gibi soruların cevaplarını bilmeniz en azından bazı önlemler alabilmeniz açısından size yardımcı olacaktır.

Bu içeriğe göz atın: Diyabet Nedir? Diyabet Türleri Nelerdir?

İnsülin Nedir?

İnsülin, kanda bulunan glikozun enerji için kullandığı kas, yağ ve karaciğer gibi doku ve organlara yardımcı olan ve pankreas tarafından üretilen bir hormondur. Glikoz gün içerisinde yenilen yemeklerden üretilir. Ancak oruç gibi uzun süreli açlık durumlarında karaciğer de glikoz üretebilir. Kan glikozu ya da daha çok bilinen adıyla kan şekeri yemek sonrasında yükselir ve bu noktada pankreas kana insülin salgılamaya başlar. Salgılanan insülin de kan şekerinin normal seviyelere indirilmesini sağlar.

İnsülin Direnci Nedir?

İnsülin direnci, kaslar, yağ dokuları ve organlarda bulunan hücrelerin insüline cevap veremeyerek kandaki glikozu alamadığı durumunda ortaya çıkar. Bu durumda pankreas daha fazla insülin üreterek hücrelere daha fazla glikozun girmesine yardımcı olmaya çalışır. Pankreas yeterli miktarda insülin üretebildiği sürece kan şekeri seviyesi olması gereken aralıklarda tutulabilir.

Bu içeriğe göz atın: Tip 1 Diyabet Nedir? Tip 1 Diyabet Belirtileri Nelerdir?

Gizli Şeker Nedir?

Gizli şeker, kan şekeri seviyesinin normalden daha yüksek olduğu ancak bunun şeker hastalığı olarak tanımlanamadığı durumlar için kullanılan bir tanımlamadır. Gizli şeker genellikle belirli bir seviyede insülin direncine sahip olan ve pankreastaki beta hücreleri kan şekeri seviyesini normal aralıklarda tutmak için yeterli miktarda insülin üretemeyen kişilerde görülmektedir. Yeterli miktarda insülin bulunmadığı durumlarda kandaki glikoz hücrelere giremeyerek kanda kalmaya devam eder. Bu durumda zaman içerisinde Tip 2 diyabet (şeker hastalığı) ortaya çıkmasına neden olur.

Gizli Şeker Ne Kadar Yaygın?

Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık olarak 85 milyon kişinin gizli şeker problemi yaşıyor. Bu da yaklaşık olarak her 3 yetişkinden 1’inin gizli şekere sahip olması demek. Bu kişilerden önemli bir bölümünün Tip 2 diyabet (şeker hastalığı) geçirme riski de göz önüne alındığında ne kadar önemli bir sağlık sorunu olduğu daha da iyi anlaşılıyor.

Bu içeriğe göz atın: Tip 2 Diyabet Nedir? Tip 2 Diyabet Belirtileri Nelerdir?

İnsülin Direnci ve Gizli Şeker Hastalığı İçin Risk Grupları

Genel olarak bakıldığında insülin direnci ve gizli şeker hastalığı gibi sağlık sorunlarını yaşayan kişiler bunlar ile ya genetik mirasları ya da yaşam tarzları nedeniyle karşılaşırlar. Risk grupları ise maddeler halinde aşağıda sıralanmıştır;

  • Aşırı kilo ve obeziteye sahip olunması
  • 45 yaş ve üzerinde olunması
  • Aile ve kardeşlerde şeker hastalığı bulunması
  • Fiziksel hareketsizlik
  • Yüksek tansiyon ve normal olmayan kolesterol seviyesine sahip olmak
  • Gebelik şekeri geçmişine sahip olmak
  • Kalp hastalığı veya felç gibi sağlıkların sorunları ile ilgili geçmişe sahip olmak
  • Polikistik over sendromuna sahip olmak
  • Yüksek tansiyon benzeri metabolik sendroma sahip olmak

Tüm bu risk gruplarının yanı sıra insülin direncie katkı sağlayabilecek olan diğer gruplar da şu şekilde sıralanabilir;

  • Glukokortikoidler, bazı antipsikotikler ve HIV (Aids) için kullanılan bazı ilaçlar
  • Cushing sendromu ve akromegali gibi hormonal bozukluklar
  • Uyku problemleri ve uyku apnesi
  • Yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları
  • Yaş ve etnik köken

İnsülin Direnci ve Gizli Şekerin Nedenleri Nelerdir?

İnsülin direnci ve gizli şekere sebep olan faktörler ve etkenler günümüzde dahi tam anlamıyla anlaşılamamıştır. Ancak birçok araştırmacı bu iki sağlık sorununun doğrudan fazla kilo ve düşük fiziksel aktivite ile doğrudan bağlantılı olduğu konusunda hem fikirdir.

Bu içeriğe göz atın: Kas Ağrısına İyi Gelebilecek 5 Öneri

Aşırı Kilo (Obezite)

Bilim insanları özellikle karın bölgesi ve çevresinde yer alan organlarda ile birlikte bulunan fazla yağların ki bunlara visseral yağ denilmektedir doğrudan insülin direncine neden olduğu hakkında hem fikirdir. Özellikle erkekler için bel ölçüsü 100 cm ve kadınlar için ise 90 cm üzeri olduğu durumlar genellikle insülin direnci ile doğrudan alakalıdır. Bu durum vücut kitle indeksi değerinizin normal aralıklarda kaldığı durumlarda dahi geçerlidir.

Araştırmacılar geçmişte yağ dokusunun sadece enerji deposu olarak kullanıldığını düşünüyorlardı. Ancak yapılan çalışmalarla birlikte göbek yağında vücutta kronik ve uzun süreli iltihaplanmaya neden olabilecek hormonları ve diğer maddeleri ürettiğini göstermiştir. Özellikle iltihaplanmalar tip 2 şeker ve kardiyovasküler hastalıklara neden olabilir. Bununla birlikte aşırı kilo yağlı karaciğer hastalığının gelişimine neden olabilecek insülin direncine sebep olabilir.

Fiziksel Hareketsizlik

Günlük olarak yeterli derecede fiziksel aktivite gerçekleştirilmemesi de insülin direncine ve gizli şeker hastalığına neden olabilir. Düzenli fiziksel aktivite yapılması vücuttaki kan şekeri seviyesinin dengede tutulabilmesine neden olur.

Bu içeriğe göz atın: Melatonin Hormonu ve Uyku

İnsülin Direnci ve Gizli Şeker Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

İnsülin direnci ve gizli şeker genellikle herhangi bir belirti göstermez. Gizli şekeri olan kişilerin genellikle koltuk altında ve boyun arkasındaki derilerde koyulaşma görülebilir. Bu durum akantoz nigrikansı olarak adlandırılır. Bununla birlikte noktasal şekilde birçok küçük deri büyümesi de görülür.  Bu belirtiler ile birlikte kan şekeri seviyesine bağlı olarak retinopati adı verilen şeker hastalığına bağlı  körlük yaşanabilir. Bunun gibi bir sağlık sorununun yaşanması da şeker hastalığının bir belirtisi olarak değerlendirilir.

İnsülin Direnci ve Gizli Şeker Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorlar genellikle gizli şekeri teşhis edebilmek için kan testi yaparlar. İnsülin direncinin belirlenebilmesi için yapılan testler ise çok daha karmaşıktır. Gizli şekerin belirlenebilmesi için açlık plazma glukozu (FPG) ya da A1C testini kullanırlar. Bazı durumlarda ise daha pahalı olan oral glukoz toleransı (OGTT) testi de kullanılabilmektedir.

A1C testi ile son 3 aydaki kan şekeri belirlenebilir. FPG ve OGTT testleri ile de test sırasındaki kan şekeri belirlenebilir. A1C testi diğer testler kadar hassas değildir. Bazı durumlarda A1C testi OGTT ile belirlenebilecek olan gizli şekeri tespit edemez. OGTT ise vücudun yemekten sonra glikozu nasıl idare ettiğini belirleyebilir. Hamilelik şekeri de yine OGTT ile belirlenmektedir.

Gizli şekeri olan kişilerin 5 ile 10 yıl içinde şeker hastalığına yakalanma riski %50 civarındadır. Gizli şeker doğru bir şekilde yönetilebilir tip 2 şeker hastalığının önlenmesi sağlanabilir. Yapılan testlerden çıkan ve aşağıda yer sonuçlara göre gizli şeker olup olmadığı belirlenmektedir.

  • A1C – 5.7 ile 6.4 (yüzde)
  • pG – 100 ile 125 mg/dL
  • OGTT – 140 ile 199 g/dL

Aşırı kilolu, obez ya da diğer risk faktörlerinden birisine sahipseniz mutlaka yukarıda verilen testlerden yaptırmanız gerekmektedir. Herhangi bir risk grubunda olmasanız bile 45 yaşın üzerindeyseniz de yine testlere başvurmanız gerekmektedir. Yaptırdığınız testlerin sonuçları herhangi bir şeker hastalığı riski taşımadığınızı gösterse bile her 3 yılda bir bu testleri yenileyerek tekrar kontrol ettirmeniz önerilmektedir.

Bu içeriğe göz atın: Dukan Diyeti İle Kilo Verin ve Zayıflayın

İnsülin Direnci ve Gizli Şeker Nasıl Önlenir?

İnsülin direnci ve gizli şekerin önlemenin en temel iki yolu kilo vermek ve günlük fiziksel aktiviteyi arttırmaktır. Bunların yanında daha sağlıklı besinlerin tüketilmesi de tip 2 şeker hastalığına yakalanma riskini azaltmaktadır. Fazla kilolu olan kişlierin kilolarının %5-7 arasındaki miktarı kadar zayıfladıkları takdirde insülin direnci ve gizli şekere yakalanma risklerini azalttıkları belirtilmiştir. Bununla birlikte doktor önerisi ve kontrolü ile kullanılan ilaçlar ve uygulanan diyet programlarında bu risklerin önüne geçilmesini sağlayabilir.

Kaynaklar


  • İnsülin Direnci Nedir? Gizli Şeker Hastalığı Belirtileri Nelerdir? içeriği ile ilgili değerlendirmelerinizi ve aklınıza takılan soruları yorum bölümü aracılığı ile paylaşabilirsiniz.

Not: Tüm antrenman programları, diyet programları, egzersizler ve hareketler tamamen öneri amaçlıdır. Spor yapmadan önce mutlaka bir uzmana danışılması gerekir.


5 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here